، گروه استان‌ها- حسین نوری: شهرستان خلیل‌آباد، قلب تپنده تولید انگور و کشمش خراسان رضوی، این روزها در میانه فرصتی طلایی و بحرانی جدی قرار گرفته است. سال‌ها تلاش باغداران و کشاورزان این منطقه ثروتی بی‌بدیل در اقتصاد محلی ایجاد کرده، اما خشکسالی، تغییرات اقلیمی و خاموشی‌های مکرر چاه‌های کشاورزی، آینده این سرمایه را به خطر انداخته است.

در چند سال اخیر، خسارت‌های سنگین – که تنها در دو سال گذشته به بیش از دو هزار میلیارد تومان رسیده – نشان داده که ضعف در مدیریت منابع آب و زیرساخت‌های کشاورزی، نه‌تنها محصول، بلکه معیشت هزاران خانوار را تهدید می‌کند. عمق چاه‌هایی که به ۳۰۰ متر رسیده و قطعی‌های برق چند ساعته در اوج فصل برداشت، داستانی تلخ از فرسوده شدن توان تولید در این خطه است.

با وجود این، خلیل‌آباد همچنان یکی از قطب‌های اصلی تولید کشمش کشور است و امکاناتی چون ۱۵ کارگاه سورت و بسته‌بندی و ۵ واحد سردخانه نشان می‌دهد که ظرفیت صادرات و برندسازی در این منطقه وجود دارد. با سرمایه‌گذاری‌های تازه، از جمله آغاز ساخت بزرگ‌ترین کارخانه کشمش منطقه ترشیز، امیدهای تازه‌ای برای شکوفایی دوباره به چشم می‌خورد.

اما سایه سنگین مشکلات، از تغییر ارقام انگور تا فشار دلالان و افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها، هنوز بر سر این فرصت‌ها سنگینی می‌کند. کشاورزانی که سال‌ها در جنگ اقتصادی پیشرو بوده‌اند، امروز با کاهش ۶۰ درصدی محصول و بی‌ثباتی بازار دست‌وپنجه نرم می‌کنند و هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند موجی از مهاجرت روستایی را به دنبال داشته باشد.

اکنون خلیل‌آباد در نقطه‌ای حساس از تاریخ خود قرار گرفته است؛ جایی که تصمیمات دقیق و سرمایه‌گذاری‌های هوشمندانه می‌تواند این شهرستان را از مسیر فرسایش منابع و عقب‌گرد اقتصادی، به راه شکوفایی پایدار سوق دهد. مدیریت بحران آب، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و حمایت واقعی از کشاورزان، کلید عبور از این برهه سرنوشت‌ساز است.

خسارت ۲ هزار میلیارد تومانی کشاورزان خلیل آباد

حجت‌الاسلام محمدعلی دستجردی، امام جمعه خلیل‌آباد در گفتگو با پارسوماش خبر به چالش‌های پیش روی کشاورزان اشاره و اظهار کرد: در دو سال گذشته، کشاورزان این شهرستان حدود ۲ هزار میلیارد تومان خسارت دیده‌اند. فرونشست زمین موجب شده عمق چاه‌های کشاورزی به ۳۰۰ متر برسد که این موضوع خطرناک است.

امام جمعه خلیل‌آباد همچنین بر لزوم استفاده بهینه از آب تأکید کرد و افزود: امیدواریم کشمش کشاورزان خلیل‌آباد به قیمت واقعی و به صورت نقد خریداری شود و صادرکنندگان کشمش را با نام و آرم خلیل‌آباد صادر کنند تا کشاورزان از زحمات خود بهره‌مند شوند.

کشمش خلیل‌آباد در دو راهی شکوفایی یا بحران

در ادامه محمود شبان، مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد نیز در گفتگو با پارسوماش خبر به وضعیت بازار کشمش اشاره و اظهار کرد: برای ساماندهی بازار کشمش چندین اقدام را در جهاد کشاورزی شهرستان پیگیری کرده‌ایم.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد گفت: اولین اقدام برای ساماندهی بازار کشمش در خلیل‌آباد، صدور مجوز برای ۱۵ کارگاه سورت و بسته‌بندی با ظرفیت ۱۴۰۰۰ تن در سال است.

وی افزود: ۵ واحد سردخانه با ظرفیت ۱۱ هزار تن در شهرستان ساخته شده که این سردخانه‌ها به عنوان زیرساخت صادرات کشمش محسوب می‌شوند. این زیرساخت‌ها باعث شده که قیمت کشمش در کل منطقه ترشیز فقط در شهرستان خلیل‌آباد تعیین شود.

شبان گفت: بزرگ‌ترین کارخانه کشمش منطقه ترشیز به زودی با سرمایه‌گذاری ۴۰۰ میلیارد ریال و با همکاری بخش خصوصی در خلیل‌آباد راه‌اندازی خواهد شد.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد گفت: عملیات اجرایی این کارخانه آغاز شده و امیدواریم تا زمان برداشت بعدی کشمش، به بهره‌برداری برسد. همچنین، طبق برنامه‌ریزی‌ها، تمام واحدهای سورت و بسته‌بندی در حال تشکیل تشکل بخش خصوصی هستند تا قیمت محصول کشمش در ابتدای هر سال منظم شود.

وی گفت: دومین اقدام برای ساماندهی کشمش، تغییر ارقام انگور شهرستان از پیکامی و عسکری به ارقام جدید مثل ترکمن ۴، بلک سیدلس و موندراپ است. در چند سال گذشته، حدود ۲۵۰ هکتار از باغات شهرستان به این ارقام جدید تغییر یافته است.

شبان ادامه داد که با توجه به استقبال باغداران از تغییر ارقام، حجم تولید کشمش در سال‌های آینده ممکن است کاهش یابد، اما پیش‌بینی می‌شود که فروش کشمش به قیمت واقعی در سال‌های آینده انجام شود.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد با بیان اینکه خشکسالی و قطع برق چاه موتورهای کشاورزی یکی از مهم‌ترین معضلات بخش کشاورزی است، اظهار کرد: این معضلات در سال گذشته بالغ بر ۸۵۰ میلیارد تومان به کشاورزان شهرستان خلیل‌آباد خسارت وارد کرد.

وی با بیان اینکه امسال قطعی برق به صورت روزانه انجام می‌شد رقم خسارت به یک هزار و ۱۳۰ میلیارد تومان رسید، خاطرنشان کرد: علی‌رغم این خسارت سنگین که به محصولات کشاورزی وارد شد، بالغ بر ۱۵ میلیارد تومان خسارت از محل سوختن موتورپمپ‌های چاه‌های کشاورزی وارد شد.

شبان با تأکید بر اینکه موتورپمپ‌های ۳۷ چاه موتور بخش کشاورزی بعضاً یک تا سه بار بر اثر قطعی و وصل کردن برق چاه‌های کشاورزی سوخته است، افزود: این سوختن موتورپمپ‌ها هزینه زیادی را بر کشاورز متحمل کرد.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد با اشاره به اینکه تنها راهکاری که برای مقابله با قطعی برق چاه موتورها پیش‌بینی می‌شود بحث اجرای پنل‌های خورشیدی است، اذعان کرد: خوشبختانه شهرستان خلیل‌آباد در بحث اجرای پنل‌های خورشیدی در سطح استان خراسان رضوی از شهرستان‌های پیشرو بود.

وی با بیان اینکه تقریباً پنل خورشیدی در ۱۳ چاه موتور به صورت کامل اجرا شد و به شبکه سراسر برق هم متصل شده است، عنوان کرد: طرح راه‌اندازی پنل خورشیدی برای حدود ۱۳ چاه موتور دیگر هم در دست اجرا است و نیروگاه تجمیعی ۳ مگاواتی هم با پیشرفت قابل قبولی همراه است.

شبان با تأکید بر اینکه یکی از مطالبات کشاورزان در بحث راه‌اندازی پنل‌های خورشیدی، تخصیص تسهیلات توسط دولت است، گفت: کشاورزان همیشه در مراحل مختلف چه جنگ نظامی و چه در جنگ اقتصادی پیشرو بوده‌اند و امروز که کشاورزان در حوزه نقدینگی مشکل دارند بحث تسهیلات راه‌اندازی پنل‌های خورشیدی باید به کمک بخش کشاورزی بیاید.

مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد با اشاره به اینکه اگر صحبت از یک هزار و ۱۳۰ میلیارد خسارت به بخش کشاورزی می‌شود این عدد با بررسی روستا به روستا به‌دست‌آمده است، ابراز کرد: چون حجم خسارت بسیار بالا است پیگیری‌ها به نتیجه نرسیده و اعتباری را تحت این عنوان تخصیص نداده‌اند.

وی با تأکید بر اینکه به دنبال این هستیم که همین برآورد خسارت تخصیص تسهیلاتی برای زیرساخت این حوزه باشد، بیان کرد: اگر افراد خرده‌مالک، تسهیلاتی را در اختیار داشته باشد که به سمت تغییر سیستم آبیاری باغ خود حرکت کند و از باغداری سنتی به سمت باغداری نوین حرکت کند این مشکلات حل خواهد شد.

پتانسیل‌های بالای تولید انگور و کشمش در خلیل آباد

همچنین در ادامه محمدرضا عجمی، مسئول باغبانی جهاد کشاورزی شهرستان خلیل آباد در گفتگو با پارسوماش خبر اظهار کرد: خلیل‌آباد با ۵۷۲۷ هکتار باغ انگور، بزرگ‌ترین تولیدکننده انگور در استان خراسان رضوی است.

مسئول باغبانی جهاد کشاورزی شهرستان خلیل آباد بیان کرد: شرایط جغرافیایی و آب و هوایی خاص این منطقه، امکان تولید انگور با کیفیت بالا را فراهم کرده و این می‌تواند به افزایش صادرات و درآمد کشاورزان کمک کند.

وی همچنین به بازارهای صادراتی اشاره کرد و گفت: کشمش تولیدی خلیل‌آباد به کشورهای همسایه و دیگر استان‌ها صادر می‌شود. با توجه به نیاز جهانی به محصولات خشکبار، این شهرستان می‌تواند با بهبود روش‌های تولید و بسته‌بندی، سهم بیشتری از بازارهای بین‌المللی را به خود اختصاص دهد.

عجمی بر اهمیت سرمایه‌گذاری در تکنولوژی‌های جدید و آموزش کشاورزان برای بهبود کیفیت محصولات تأکید کرد و افزود: خلیل‌آباد همچنین پتانسیل بالایی برای تنوع محصولات کشاورزی دارد.

مسئول باغبانی جهاد کشاورزی شهرستان خلیل آباد افزود: که اگرچه انگور و کشمش محصولات اصلی این شهرستان هستند، اما با توجه به نیاز بازار و شرایط آب و هوایی، امکان پرورش محصولات جدید نیز وجود دارد.

وی تصریح کرد: با توجه به این فرصت‌ها، خلیل‌آباد می‌تواند به عنوان یک قطب مهم در تولید و صادرات محصولات کشاورزی در کشور مطرح شود و به رشد اقتصادی و توسعه پایدار منطقه کمک کند.

تغییرات اقلیمی، چالش اصلی تولید کشمش و انگور در خلیل‌آباد

علی صفری، رئیس اداره آموزش و ترویج جهاد کشاورزی خلیل‌آباد در گفتگو با پارسوماش خبر تغییرات اقلیمی و کمبود منابع آبی را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها معرفی و اظهار کرد: کمبود بارش و خشکسالی، به‌ویژه در سال‌های اخیر، باعث کاهش ۶۰ درصدی تولید انگور نسبت به میانگین سال‌های گذشته شده است.

رئیس اداره آموزش و ترویج جهاد کشاورزی خلیل‌آباد بیان کرد: خاموشی چاه‌های کشاورزی در تابستان و تأخیر در آبگیری باغات، اوضاع را بدتر کرده و به بحران آبی در این منطقه افزوده است.

وی به خسارت‌های طبیعی مانند سرما، تگرگ، سیل و طوفان نیز اشاره کرد و گفت که این مشکلات به باغات انگور آسیب می‌زنند و تولید را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهندو کشاورزان نیاز دارند که برنامه‌ریزی و مدیریت بحران داشته باشند تا با این چالش‌ها مقابله کنند.

صفری همچنین به چالش‌های بازاریابی محصولات کشمش و انگور اشاره کرد و گفت: باید در زمینه بازاریابی کارهای بیشتری انجام شود تا کشمش‌های تولیدی خلیل‌آباد با برند این شهرستان به بازار عرضه شوند.

رئیس اداره آموزش و ترویج جهاد کشاورزی خلیل‌آباد افزود: وضعیت کنونی کشاورزی در خلیل‌آباد به شدت تحت‌تأثیر خاموشی‌های مکرر، افزایش هزینه‌ها و فشار دلالان قرار دارد لذا برای حفظ و رونق این بخش حیاتی، ضروری است که مسئولان به مشکلات کشاورزان توجه کنند و راهکارهای عملی برای حمایت از آنها ارائه دهند.

به گفته وی اگر این وضعیت ادامه یابد، آینده کشاورزی در این منطقه به خطر خواهد افتاد و ممکن است بسیاری از کشاورزان به ناچار به شهرها مهاجرت کنند.

خاموشی چاه‌های کشاورزی یک موضوع کلان و کشوری است

در ادامه علی گرمابی، فرماندار خلیل آباد نیز در گفتگو با پارسوماش خبر با اشاره به اینکه خاموشی چاه‌های کشاورزی یک موضوع کلان و کشوری است، اظهار کرد: نیروگاه‌ها و پنل‌های خورشیدی بهترین، ارزان‌ترین و سریع‌ترین راهکاری است که برای کاهش خسارت ناشی از خاموشی چاه‌های کشاورزی پیش‌بینی شده است.

فرماندار خلیل آباد با بیان اینکه پروژه‌های زیادی در بحث پنل‌های خورشیدی در شهرستان خلیل‌آباد اجرا و در حال اجرا است و بسیاری از این پروژه‌ها به بهره‌برداری رسیده است، خاطرنشان کرد: همین اجرای پنل‌های خورشیدی در برخی از چاه‌های کشاورزی باعث شد تا از خاموشی چاه جلوگیری کند.

وی با تأکید بر اینکه بستر قانونی که برای جبران خسارت خاموشی چاه‌های کشاورزی به کشاورزان وارد شده بحث مدیریت بحران است، تصریح کرد: رایزنی‌هایی با مدیریت بحران استانداری خراسان رضوی انجام شده و برآوردها توسط مجموعه جهاد کشاورزی انجام شده و مستندات نیز جمع‌آوری‌شده است.

گرمابی با اشاره به پیگیری‌های صورت گرفته افزود: اگر خسارتی وارد شده باید تلاش کنیم تا بتوانیم بخشی از خسارت را توسط مدیریت بحران به روش‌های مختلف جبران کنیم.

فرماندار خلیل آباد همچنین در ادامه عنوان کرد: در حوزه استمهال وام‌های کشاورزی هم تلاش‌هایی صورت گرفته و امیدواریم بتوانیم مجوز تسهیلات با سقف بیشتری هم بگیریم.

خاموشی‌ها تأثیر منفی زیادی بر کشت انگور گذاشته است

احمد دباغ، کشاورز خلیل آبادی در گفتگو با پارسوماش خبر اظهار کرد: خاموشی‌ها تأثیر منفی زیادی بر کشت انگور گذاشته است و شرایط اقتصادی هم بر فروش کشمش تأثیر منفی گذاشته است.

این کشاورز گفت: هزینه‌ها به شدت افزایش یافته و مجبوریم نیروی کار را کاهش دهیم و مزد کارگر نسبت به سال گذشته بیشتر شده و از مسئولان خواست که راهکارهایی برای بهبود فروش کشمش ارائه دهند.

وی به وضعیت نگران‌کننده قیمت‌ها اشاره کرد و افزود: امسال با مشکلات زیادی در خرید و فروش کشمش مواجه هستیم. قیمت‌ها نسبت به پارسال بهتر است ولی کاهش محصول ۶۰ درصدی چیزی برای ما برای فروش باقی نگذاشته است.

دباغ گفت: با وجود افزایش هزینه‌های تولید، هزینه‌ها به حدی بالا رفته که دیگر نمی‌توانیم قیمت کشمش را جبران کنیم. با وجود گرما و خاموشی‌های مکرر، مجبور به استفاده از موتورهای بیشتری برای آبیاری هستیم که این هم هزینه‌ها را افزایش می‌دهد.

این کشاورز به فشار دلالان اشاره کرد و گفت: ما تحت فشار دلال‌ها هستیم و قیمت کشمش را بالا و پایین می‌کند. در حالی که هزینه‌های تولید بیشتر شده، است.

وی گفت: اگر به این وضعیت ادامه دهیم، ممکن است نتوانیم به فعالیت‌های کشاورزی ادامه دهیم.

مسئولان باید جوابگوی خسارت انگور کاران باشند

دباغ افزود: مسئولانی که دستور قطع برق چاه موتورهای کشاورزی را دادند باید امروز جوابگوی خسارت کشاورزان انگور کار شهرستان خلیل‌آباد باشند.

این کشاورز با بیان اینکه اکثر انگورهای باغ سوخته و بر روی زمین ریخته است و دیگر محصولی برای کشاورز باقی نمانده است، خاطرنشان کرد: انگورهایی که مانده حتی برای استفاده دام هم مناسب نیست.

دباغ با اشاره به خاموشی چاه‌های کشاورزی تصریح کرد: کشاورزان شهرستان خلیل‌آباد با خاموشی چاه موتورهای کشاورزی آسیب زیادی دیده‌اند و باغات انگور و پسته رو به خشکی است.

این کشاورز خلیل آبادی با تأکید بر اینکه برگ درختان انگور همه خشک شدند و عامل آن خاموشی چاه موتورهای کشاورزی است درختان علاوه بر اینکه برگ ندارند دیگر محصولی هم برای آنها باقی نمانده و همه محصول را از روی زمین جمع کرده‌ایم، گفت: اگر وضعیت به همین منوال ادامه پیدا کند باید از شهرستان خلیل‌آباد به شهرهای دیگر مهاجرت کنیم؛ چون نه باغی و نه محصولی باقی نخواهد ماند.

وی با انتقاد از قطع برق چاه‌های کشاورزی در شهرستان خلیل‌آباد، عنوان کرد: عملاً قطع برق چاه‌های کشاورزی هم به محصول باغات کشاورزان آسیب می‌زند و هم باعث از بین رفتن امکانات چاه‌های کشاورزی و در نهایت اقتصاد کشاورز می‌شود،

دباغ تشریح کرد: مدار آبیاری باغ بنده ۱۲ روز یک بار بوده که امروزه به ۱۹ روز یک بار رسیده که برای محصول انگور و پسته با توجه به هوای گرم تابستان به‌هیچ‌عنوان مناسب نیست.

کشاورز خلیل آبادی با بیان اینکه بی‌آبی و خاموشی چاه‌های کشاورزی باعث متلاشی‌شدن زندگی ما کشاورزان شده است، تأکید کرد: ۲۵ سال برای آبادانی باغ زحمت کشیده‌ام و امروز خاموشی چاه‌های کشاورزی باعث شده تا باغ را به حال خود رها کنم که بسیار برای کشاورز سخت است.

وی با تأکید بر اینکه نصب پنل خورشیدی تعداد زیادی در شهرستان اجرا شده است و لذا دولت باید تسهیلات بلند مدتی برای نصب و راه‌اندازی پنل‌های خورشیدی در اختیار کشاورز قرار دهد.

خسارت یک هزار و ۱۳۰ میلیارد خاموشی چاه‌های کشاورزی در خلیل‌آباد

خلیل‌آباد یکی از شهرستان‌هایی است که در چند سال گذشته با خشکسالی و بحران آب روبرو بوده و این امر بخش قابل‌توجهی از قنوات و چشمه‌های شهرستان را با کمبود آب مواجه کرده است.

این در حالی است که کشاورزی در این شهرستان از دیرباز مورد توجه بوده و جمعیت قابل‌توجهی از مردم شهرستان به حرفه کشاورزی مشغول هستند؛ لذا ازاین‌رو باید تمهیدات لازم برای فراهم‌شدن شرایط مطلوب جهت گسترش فعالیت‌ها در این بخش اندیشیده و تدابیر کافی برای حل مشکلاتی که موجب ایجاد موانع بر سر راه افراد فعال در این بخش را فراهم می‌کند، اتخاذ گردد.

شهرستان خلیل‌آباد، با ظرفیت بالای تولید انگور و کشمش، با چالش‌هایی نظیر خاموشی‌های مکرر، افزایش هزینه‌ها و فشار دلالان مواجه است. خاموشی چاه‌های کشاورزی خلیل آباد در تابستان برای محصولات کشاورزی تنش آبی ایجاد کرد و کشاورزان شهرستان، در کنار سختی‌های کارشان با کاهش شدید محصول باغات و مزارع خود روبرو شدند.

امروزه صنعت برق نقش مهمی در بخش‌های مختلف به ویژه بخش کشاورزی ایفا می‌کند. اکنون بخش عمده‌ای از کشاورزان از چاه‌های کشاورزی برای آبیاری زمین‌ها و مزارع خود استفاده می‌کنند که این چاه‌ها نیز به وسیله برق روشن می‌شوند و کار آبیاری را انجام می‌دهند. این در حالی است بر اساس مصوبه هیئت وزیران برای جبران کمبود برق در روزهای تابستان امسال چاه‌های کشاورزی چند ساعت در روز خاموش شدند؛ تصمیمی کشوری که اثرات محلی بسیار مخربی بر کشاورزی خلیل‌آباد به ویژه خرده‌مالکی برجا گذاشت. این مصوبه در حالی به مرحله اجرا رسیده که بسیاری از کشاورزان معتقدند خاموشی چاه‌های کشاورزی در زمان برداشت محصول یکی از مهم‌ترین معضلات و مشکلات پیش روی بخش کشاورزی است و ضررهای بسیاری را به این بخش وارد می‌کند.

این شهرستان با داشتن ۵۷۲۷ هکتار باغ انگور، به ویژه در تولید کشمش، نقش مهمی در اقتصاد محلی و ملی دارد. اما این منطقه با چالش‌های زیادی روبرو است، از جمله تغییرات آب و هوایی، کمبود آب و مشکلات در بازاریابی، که همه اینها تهدیدی جدی برای آینده کشاورزی خلیل‌آباد به حساب می‌آید.

شهرستان خلیل‌آباد در حال حاضر در دوراهی مهمی قرار دارد، از یک سو، ظرفیت‌های بالای تولید و پتانسیل‌های صادراتی می‌توانند به شکوفایی کشاورزی و رونق اقتصادی کمک کنند و از سوی دیگر، چالش‌های جدی نظیر تغییرات اقلیمی، کمبود آب و مشکلات بازاریابی می‌توانند به بحران اقتصادی منجر شوند.

برای رسیدن به توسعه پایدار، ضروری است که برنامه‌ریزی‌های جامع و کارآمدی در زمینه مدیریت منابع آب، بهبود روش‌های کشاورزی و تقویت برندینگ محصولات انجام شود.

تنها در این صورت است که خلیل‌آباد می‌تواند از ظرفیت‌های خود به نحو احسن بهره‌برداری کند و به سمت شکوفایی کشاورزی و اقتصادی پیش برود.

نوشته کشمش خلیل‌آباد؛ سرمایه‌ای ملی زیر سایه خشکسالی و بی‌ثباتی بازار اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش پارسوماش خبر ، در ۵۰ سال گذشته تغییر اقلیم یا تغییر ذائقه زمین مشکلاتی از جمله افزایش دمای کره زمین ناشی از افزایش گازهای گلخانه ای، کاهش بارش ها، خشکسالی های پی در پی، سیلاب‌ های ناگهانی، مشکلات اکوسیستم گیاهی و جانوری، کاهش منابع آبی، تبخیر، فرسایش خاکی، بادی و آبی، کانون های بحران، گردو خاک، گردو غبار، فرونشست زمین، افزایش آفات و بیماری ها و تغییر کاربری اراضی کشاورزی را در پی داشت به طوری که پدیده بیابانی شدن سرعت گرفته است.

با وجود اینکه بخشی از تغییرات اقلیمی ناشی از حوادث طبیعی است اما طی دو دهه اخیر فعالیت های انسانی تاثیر فزاینده ای براین موضوع داشته است.

تغییر اقلیم پدیده ای که در کل جهان رخ داده و به معنای وقوع تغییرات معنادار متغیرهای هواشناسی در بازه‌های زمانی طولانی و دگرگونی الگوهای آب‌ و هوایی است که اغلب کشورهای دنیا به ویژه کشورهای حوزه خاورمیانه با آسیب های جدی روبرو هستند.

ناگفته نماند که پدیده تغییر اقلیم در برخی مناطق دنیا همچون شمال کانادا و روسیه حتی به نفعشان بوده زیرا با آب شدن یخ ها زمین های کشاورزی آنان توسعه یافته است.

با توجه به افزایش سرعت بیابانی شدن اراضی کشور، نگرانی هایی در خصوص پایان منابع آبی زیرزمینی و کاهش تولیدات کشاورزی در آینده نه چندان دور ایجاد شده که این نگرانی‌ ها و راهکارهای مربوط به تغییرات اقلیم یکی از بزرگ‌ ترین چالش‌ هایی است که جهان امروز و ایران با آن روبرو است.

ایران با وجود تنوع اقلیمی به دلیل حضور در منطقه خشک و نیمه خشک جهان از این قاعده مستثنی نیست و اثرات این تغییرات به‌ خصوص بر بخش کشاورزی که یکی از ارکان اساسی اقتصاد کشور به شمار می‌ آید، قابل توجه است.

طبق آخرین گزارش مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۳ سطح اراضی کشاورزی به ۱۵.۴۳ میلیون هکتار رسیده که ۴۷ درصد آن اراضی دیم و ۳۳ درصد اراضی آبی است در حالی که طی سالهای گذشته ۱۸ میلیون هکتار از اراضی کشور را به خود اختصاص می داد.

بیش از ۴.۵ میلیون بهره بردار در اراضی کشاورزی فعالیت دارند که ۸۹ درصد کشاورزی کشور در مناطق روستایی و ۱۱ درصد مربوط به مناطق شهری است و سهم بخش کشاورزی از تولید ناخالص داخلی کشور حدود ۸.۳ درصد و ۲۷ درصد نیروی کار کشور را به خود اختصاص داده است.

حال با وجود اینکه ایران یکی از تولیدکنندگان محصولات کشاورزی و مواد غذایی است و در برخی تولیدات رتبه جهانی را به خود اختصاص داده است اما طی یکسال گذشته با میانگین افزایش دمای ۱.۵ درجه سانتیگراد و کاهش حدود ۴۵ درصدی بارندگی ها به ویژه در استان های مرکزی و جنوبی کشور روبرو است که همین امر باعث شده ایران به یکی از آسیب پذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی تبدیل شود.

افزایش مساحت اراضی بیابانی و مشکل ریزگردها، استمرار خشکسالی ها در دهه های اخیر، تبخیر ۳ برابری منابع آبی، فرسایش ۳ برابری خاک نسبت به میانگین جهانی و تغییرکاربری های اراضی کشاورزی، وجود ۴۵۰ هزار حلقه چاه غیرمجاز و ۱۴ میلیون هکتار سطوح بحرانی در ۲۲ استان کشور از معضلاتی است که طی دهه های اخیر آب و خاک ایران را تهدید می کند.

با توجه به پیش بینی کاهش ۵۰ درصدی منابع آبی در برخی مناطق کشور تا سال ۱۴۱۰ به طور قطع مدیریت منابع آبی، بکارگیری و نصب سامانه های نوین آبیاری، نصب سامانه های پایش رطوبت خاک و استفاده از پهپادها برای کاهش مصرف آب اثرگذار خواهد بود و می تواند کاهش ۳۵ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی را منجر شود.

پیش از این یکی از مسئولان سازمان منابع طبیعی کشور به دلیل تغییرات اقلیمی گفته بود که سالانه یک میلیون هکتار به اراضی بیابانی کشور اضافه می شود بنابراین ایران نیازمند اجرای عملیات آبخیزداری در ۹۰ میلیون هکتار عرصه طبیعی است که بخشی از عدم اجرای این فرایند به محدودیت اعتبارات باز می گردد.

تخریب منابع طبیعی و اراضی کشاورزی؛ زخمی که التیام نمی یابد

پیامدهای مستقیم تغییر الگوی بارش ها، تداوم خشکسالی ها، مدیریت نامناسب منابع آبی منجر به فرسایش ۱۶ تن خاک در هکتار در دشت ها، ۳۰ تن فرسایش در مناطق شیبدار سالانه و خشک شدن ۱.۲ میلیون هکتار از تالاب های ایران، کاهش ۱۴ درصدی پوشش جنگلی و اراضی کشاورزی شده که رقم قابل توجهی است.

البته در کنار چالش های مذکور در دهه های اخیر و ریسک بالا در بخش کشاورزی، رشد ۱۶.۸ درصدی محصولات باغی در پی توسعه کشت گلخانه ای، افزایش ۲۲ درصدی پرورش ماهی در پی توسعه آبزی پروری، رشد ۶.۵ درصدی محصولات زراعی در پی کشت بذور مقاوم و در بخش منابع طبیعی کاشت گیاهان بومی و گیاهان دارویی را می توان نام برد.

همچنین ایران ظرفیت تبدیل کشاورزی به موتور محرکه اقتصاد غیرنفتی را دارد که اجرای طرح های جامع مانند هاب علمی تغییر اقلیم، مدیریت منابع آبی، بکارگیری فناوری های نوین و هوشمند، ایجاد سامانه‌های جدید آبیاری و تکنولوژی‌ های نوین، کشت محصولات مقاوم به خشکی، اصلاح الگوی کشت، عزم ملی و همکاری های بین المللی با سازمان هایی نظیر فائو را دارد که می تواند تاب آوری این بخش را افزایش دهد.

اراضی کلاس یک و دو کشاورزی تامین کننده امنیت غذایی کشور

در ایران اراضی کشاورزی به کلاس های مختلف از جمله اراضی کلاس یک و دو به عنوان بالاترین پتانسیل تولیدی شناخته می شوند که طبق گفته مسئولان امر اراضی کلاس یک حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار که مربوط به استان های شمالی و دشت قزوین و اراضی کلاس دو حدود ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار می شود که طبق تبصره دو ماده ۹ قانون جهش مسکن، تغییر کاربری این اراضی ممنوع است.

در واقع تخریب سرزمین و رشد فزاینده تغییر کاربری اراضی کشاورزی منجر به از دست رفتن اراضی کشاورزی به ویژه اراضی مرغوب و درجه یک استان های شمالی کشور شده که این امر می تواند خطری جدی برای کاهش اراضی کشاورزی باشد.

پیش از این رضا افلاطونی رئیس سازمان امور اراضی کشور ضمن تاکید بر برخورد با تخریب سرزمین، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و ساخت و سازهای غیرمجاز گفته بود: اراضی کلاس یک و دو کشاورزی به عنوان تامین کننده امنیت غذایی کشور بیشترین تمرکز را در استان های گیلان، مازندران و گلستان دارد که باید مورد حفاظت دستگاه‌ های ذیربط قرار بگیرد.

ابلاغ آیین نامه کمیته تغییر اقلیم به دستگاه های تخصصی

در همین راستا پیش از این ابوالفضل رئوفی مدیرکل دفتر محیط زیست، توسعه پایدار و امور فناوری وزارت جهاد کشاورزی گفته بود آیین‌ نامه کمیته تغییر اقلیم در وزارت جهاد کشاورزی با هدف تاب‌آوری و سازگاری بخش در مقوله امنیت غذایی و کاهش گازهای گلخانه ای در ۱۳ ماده و چند تبصره در دو مرحله به بخش خصوصی ابلاغ شده است.

کشاورزی هوشمند اقلیم؛ راهکاری برای نجات کشاورزی

در این پیوند مهران زند عضو هیات علمی و مدیر گروه خشکسالی و تغییر اقلیم پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری در گفت و گو با پارسوماش خبر درباره راهکارهای مقابله با تغییر اقلیم گفت: تغییر اقلیم تنها علت کمبود منابع آبی در کشور نیست، بلکه برخی اشتباهات مدیریتی همچون استقرار صنایع در مناطق کم‌ آب همچون یزد، کرمان و اصفهان، خشک شدن دریاچه ارومیه به دلیل ایجاد ۲۳ سد روی دریاچه (۳۳ سد در دست اجرا)، توسعه چهار برابری بیش از ظرفیت کشت منطقه ای (توسعه حدود ۶۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی) و برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی را شامل می شود.

وی با بیان اینکه فعالیت های کشاورزی باید با ملاحظات اقلیمی انجام شود افزود: در دهه های اخیر کشور با روند نزولی بارش‌ها و افزایش دما روبرو بوده که براساس مدل های پیش بینی به نظر می رسد این روند برای سال‌ های آینده تداوم یابد زیرا ممکن است با کاهش حدود ۴۰ درصدی تولیدات کشاورزی در سالهای آینده روبرو شویم.

وی یکی دیگر از مشکلات بخش کشاورزی را علاوه بر اشتباهات مدیریتی، عدم ارزش گذاری واقعی قیمت آب و نحوه مصرف آن دانست و اظهارداشت: برای سازگاری با این پدیده باید علاوه بر پیاده سازی کشاورزی هوشمند اقلیم در مراحل کاشت، داشت و برداشت، ایجاد سامانه پایش و پیش آگاهی خشکسالی، ضرورت مدیریت افزایش بهره‌ وری آب و توسعه کشت گلخانه‌ ای، جایگزینی مدیریت ریسک به جای مدیریت بحران، بکارگیری فناوری های نوین، اصلاح روش های پیشین، برنامه ریزی دقیق و عزم ملی را مورد توجه جدی قرار داد تا از این چالش عبور کنیم در غیراینصورت باید در انتظار پیامدهای ناخوشایند این پدیده باشیم.

نوشته تغییر اقلیم؛ زنگ خطر امنیت غذایی ایران را به صدا درآورد اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش روز یکشنبه پارسوماش خبر از شرکت مدیریت منابع آب ایران، فیروز قاسم‌زاده افزود: از اول مهرماه ۱۴۰۳ تاکنون بر اساس شبکه ایستگاهی مبنای وزارت نیرو، مجموع بارش‌های کشور فقط ۱۴۲.۵ میلی‌متر بوده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۳۹ درصد کاهش و نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۴۰ درصد کاهش داشته است.

وی ادامه داد: بر این اساس، وضعیت کم‌بارشی و کاهش ذخایر آبی در اغلب استان‌های کشور از جمله تهران، البرز، مرکزی، هرمزگان، خوزستان، خراسان رضوی و غیره همچنان تداوم دارد.

مدیرکل دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور، ورودی آب به سدهای کشور از ابتدای سال آبی تا ۱۰ خرداد ۱۴۰۴ را ۲۰.۶۷ میلیارد مترمکعب خواند و گفت: این میزان، نسبت به سال گذشته ۴۱ درصد کاهش داشته است.

قاسم زاده افزود: موجودی فعلی سدهای کشور ۲۶.۵۶ میلیارد مترمکعب است که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۴ درصد کاهش یافته است.

وی گفت: به جز تعداد معدودی سد که عمدتا سدهای کوچک هستند، بقیه سدهای کشور در وضعیت نامناسب و کاهش قابل توجه در ورودی بوده و اغلب زیر ۲۰ درصد پُرشدگی دارند.

این مقام مسئول بار دیگر هشدار داد که وضعیت کنونی منابع آب، بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف آب در کشور به ویژه در بخش کشاورزی می‌افزاید. بر همین اساس، لازم است مسئولان استانی مصوبات کارگروه سازگاری با کم آبی مبنی بر عدم کشت‌های پرآب‌بر، رعایت الگوی کشت، کاهش هدررفت، کاهش مصارف فضای سبز شهری و غیره را با جدیت دنبال کنند.

قاسم زاده بر اهمیت وفاق و مسئولیت‌پذیری همگانی در مواجهه با بحران تأکید کرد و گفت: شرایط فعلی ایجاب می‌کند که هر فرد با تغییر رفتار مصرفی خود، سهمی در عبور از این دوره دشوار ایفا کند. اگر همه با هم برای صرفه‌جویی در مصرف آب و مدیریت بهتر منابع همراه شویم، می‌توانیم تابستانی سخت را با کمترین چالش پشت سر بگذاریم.

نوشته ذخایر سدهای کشور در وضعیت نامناسب قرار دارد/ دعوت به مشارکت عمومی برای عبور از بحران آب اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش خبرنگار پارسوماش خبر ، محمد جواد عسگری شامگاه شنبه در جمع کشاورزان حوزه جنوب استان ایلام اظهار کرد: بخش بسیار زیادی از مشکلات حوزه کشاورزی در برنامه پنج ساله هفتم توسعه کشور گنجانده شده است، به طوری که برای نخستین بار بیش ترین اعتبارات و تسهیلات در بودجه امسال به این بخش تخصیص یافته است.

وی با اشاره به نقش اساسی بخش کشاورزی در تامین امنیت غذایی کشور افزود: کاهش بارندگی، اجرا نشدن درست و به موقع موازین و مقررات و سهل انگاری و ترک فعل توسط تعدادی از متولیان مربوطه ضربات سنگینی به کشاورزان و تولیدکنندگان وارد و آنان را متضرر کرده به همین دلیل برای جبران بخشی از خسارت‌های وارده به این قشر مولد و زحمتکش امسال ۱۳ همت از محل بودجه عمومی کشور تخصیص یافته است.

رئیس کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی با اعلام این که ۳۰ درصد ظرفیت اشتغال کشو در اختیار بخش کشاورزی است، اضافه کرد: به منظور حمایت از کشاورزان و دامداران و استمهال سررسید تسهیلات بخش کشاورزی و دامداری ۷۰۰ هزار میلیارد تومان (همت) اختصاص یافته و همه بانک‌های عامل نیز موظف به اجرای دقیق این قانون هستند و در صورت سرپیچی از آن، مدیران متخلف به دستگاه قضایی معرفی خواهند شد.

عسگری اظهار کرد: برای تامین برق پایدار چاه‌های آب کشاورزی و رفع ناترازی های موجود از طریق تولید برق خورشیدی، برای نخستین بار توسط مجلس شورای اسلامی ۲۰ همت اختصاص یافته است .

وی از پرداخت تسهیلات چهار درصدی به کشاورزان داوطلب استفاده از پنل خورشیدی خبر داد و یادآور شد: با توجه به مشکلات فرایند ضامن گیری، از این پس تولید کنندگان هنگام دریافت تسهیلات بانکی اسناد رسمی زمین های کشاورزی و مزارع خود را به عنوان ضمانت وثیقه قرار می دهند و بانک ها موظف به انجام این کار شده اند.

رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی از پیگیری پیشنهاد افرایش سهمیه سوخت ماشین آلات کشاورزی از ۴۰۰ لیتر به یک هزار لیتر خبرداد.

در این نشست که با حضور مدیران و جمعی از کشاورزان شهرستان های آبدانان، دره شهر و بدره در محل سالن همایش های فرمانداری شهرستان دره شهر انجام شد، نماینده مردم این شهرستان ها در مجلس شورای اسلامی با تبیین وضعیت نامناسب و طاقت فرسای کشاورزان حوزه جنوب استان ایلام در اثر پدیده خشکسالی خواستار تمدید وام‌های کشاورزی، پرداخت بدون وقفه کمک های بلاعوص و اعطای تسهیلات ارزان قیمت به عنوان سرمایه در گردش و تقویت مالی کشاورزان برای ادامه فعالیت در سال آینده شد.

اسدالله چراغی کشاورزان را سربازان مخلص میدان تولید و ضامن امنیت غذایی یاد کرد و افزود: پس از بازدید اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس از همه شهرستان ها و بررسی و پایش دقیق مشکلات تولید کنندگان بخش کشاورزی و بازگشت به تهران نشست جمع بندی و نتیجه گیری این سفر با حضور مسئولان محلی و نماینده کشاورزان در مجلس شورای اسلامی تشکیل و مصوبات آن وارد مرحله اجرا می‌شود.

نوشته ۱۳ همت برای جبران خسارت‌ به کشاورزان اختصاص یافته است اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.