آنچه بیش از هر چیز باعث رنجش می شد این بود که، آن قلعه ی تسخیرناپذیر، که روزگاری مرکز حکمرانی خوانین دورکی بختیاری بود ، حالا در سکوت و فراموشی و به طرزِ دلگیر کننده ای به تصرفِ برخی از اهالی در آمده.

بقایای قلعه، بین چند خانوار از روستاییان که در همسایگی و همجوار قلعه بودند ، تقسیم و هریک از آنها به فراخورِ نیازهای شخصی شان،بدونِ در نظر گرفتنِ کاربری اولیه سازه،در اتاق هایی از آن که حالا جزیی از املاک شخصی شان محسوب و خود را مجاز به هر نوع تصرف مالکانه در آن می دانند ، اقدام به نگهداری دام و طیور و علوفه و کاه کرده اند

پارسوماش خبر / محمد باقری: اندیکا سرزمینی است که هرکس با هر ذایقه ای به آن وارد شود.به وُسع و سلیقه از آن بهره خواهد برد؛ از طبیعت زیبا و آب و هوای معتدل و کوهستانی تا آثار عدیده و وَزینِ باستانی و تاریخی و مردمانی که غالبا هنوز پایبند به شیوه ی زیستِ سنتی ایل بختیاری هستند ، موزه ی روبازی را می ماند که با هر گامی که در آن بر می داری ، وسوسه می شوی تا پیشتر بروی و بیشتر ببینی و از تاریخ و طبیعت و مردمانِ کُهن فرهنگش بیاموزی.
با نیت دیدن قلعه ی تاریخی روستای قلعه زَراس و با میزبانی برادر ارجمندم آقای رحیم احمدی به اندیکا رفتیم.شب را در روستای مزاروَنده (مزارَنده) گذراندیم.و صبح ، پس از طی مسافت حدودا ۱۰ دقیقه ای به قلعه زراس رسیدیم.
از دیدن منطقه ای که پیش از قلعه خواجه ، در اندیکا و قلمرو قشلاقی بختیاری ، نقشِ مرکزی و محوری داشته است ، بسیار متاثر شدم. سوگوارانه سرنوشتِ این قلعه نیز مانند بسیاری از آثارِ تاریخی بجا مانده از اسلافمان ، رها شده و به دور از نظارت های حمایتی و قانونی بود. در بخشی از سازه ،همچنان بقایای باروها و دیواره های قلعه در دو طبقه با غرور و روی پاهای کهن سال و فرسوده اش ایستاده بود. هرچند سقف طبقه ی فوقانی ، فرو ریخته بود.اما آنچه بیش از هر چیز باعث رنجش می شد این بود که ، آن قلعه ی تسخیرناپذیر، که روزگاری مرکز حکمرانی خوانین دورکی بختیاری بود ، حالا در سکوت و فراموشی و به طرزِ دلگیر کننده ای به تصرفِ برخی از اهالی در آمده. بقایای قلعه، بین چند خانوار از روستاییان که در همسایگی و همجوار قلعه بودند ، تقسیم و هریک از آنها به فراخورِ نیازهای شخصی شان،بدونِ در نظر گرفتنِ کاربری اولیه سازه،در اتاق هایی از آن که حالا جزیی از املاک شخصی شان محسوب و خود را مجاز به هر نوع تصرف مالکانه در آن می دانند ، اقدام به نگهداری دام و طیور و علوفه و کاه کرده اند.
در نبود نظارت ها و حمایت های قانونی و از سوی همان خانواده ها و آن هم بخاطر حُسنِ استفاده از مکانِ مذکور ، تعمیر و مرمت هایی جزئی در قسمت هایی از سازه ، آن هم به صورت کاملا غیر علمی و بدون در نظر گرفتن نقشه ی اولیه ی آن انجام گرفته است.که این اقدامات غیر اصولی، ضربه ی مُهلِکِ دیگری بر پیکره ی رنجور آن مکان وارد آورده ، به گونه ای که اصالت را از آن بنا گرفته و چهره اش را مخدوش تر از پیش کرده و کلاف سر در گم مرمت های اصولی ارگان های متولی و احتمالی آینده را به دلیل از بین رفتن شکل اصلی ساختمان ، پیچیده تر کرده است.
با فاصله ی تقریبی ۳۰۰ الی ۴۰۰ متر از این قلعه ، در آن سوی جاده ارتباطی روستا ، بقایای یک گرمابه ی خوش ساخت در وسط زمین های کشاورزی موجود بود.عمر این بنا معاصر با قلعه بود و به لحاظِ سیاقِ معماری از یک الگوی ساخت ، تَبعیت کرده اند.سنگ و ملات و درگاه هایی هلالی شکل ، وجوه اشتراک این دو اثر است. به نظر می رسد به دلیل وجود این گرمابه در منطقه ی زراعی و غیر مسکونی ، ساختمان آن تقریبا مصون از تعرض های انسانی مانده و در شرایط مطلوب تری نسبت به قلعه قرار دارد.
از دیگر سو به نظر می رسد به دلیل کمبود و یا نبود اقدامات تحقیقی و پژوهشی ، از پیشینه ی دقیق و وقایع و رویدادهای مهم و همچنین اشخاص شاخصی که در آن بوده اند ، اطلاع دقیقی موجود نمی باشد.(یا لااقل برای بنده اینگونه بوده است.)به گونه ای که با جستجو در اینترنت،هیچ تحقیق و گزارش و نوشته ای به صورت مستقل به این اَبنیه نپرداخته است.
مجموعِ این بی مهری ها، سبب فراموشی بیشتر این آثار شده و عرصه را برای سودجویان و تخریب گرانِ میراثِ تاریخی نیاکانمان فراهم آورده است.و فرصت دیده شدن و جذب توریست را از آن منطقه ی محروم ، بیش از پیش سلب کرده و برگ هایی از کتابِ سترگِ تاریخ ایل بختیاری را به باد فراموشی سپرده است.امید آنکه روزی تمامی افراد ، فارغ از حمایت و حضور دستگاه های دولتی،میراث بانانی شایسته برای حفظ و نگهداری از آثار تاریخی و باستانی این کُهَن سرزمین باشند.

نوشته اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.