پشت دیوارهای ساکت و خاموش بسیاری از کارگاه‌های صنعتی ایران، داستانی روایت می‌شود که بیش از اعداد و جداول آماری، تصویرگر بحران‌ها و نااطمینانی‌های اقتصاد صنعتی کشور است. مرکز آمار ایران به تازگی از طریق طرح آمارگیری ۱۴۰۲، نقاب از واقعیتی برداشته که مدت‌هاست فعالان بخش تولیدی آن را با گوشت و پوست لمس می‌کنند: گستره تعطیلی و رکود گسترده کارگاه‌های صنعتی کشور، عمدتاً به‌دلیل مشکلات تأمین مواد اولیه، بی‌ثباتی اقتصادی و بدهی به نظام مالی و خدماتی.

طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی با ۱۰ نفر کارکن و بیشتر، یکی از قدیمی‌ترین و منظم‌ترین پروژه‌های آماری کشور است که از سال ۱۳۵۱، با وقفه‌ای کوتاه در دو سال نخست انقلاب(۱۳۵۶ و ۱۳۵۷)، سالانه در سراسر ایران اجرا می‌شود.

این بار نتایج این کارزار آماری، بر داده‌های سال ۱۴۰۱ متمرکز است آماری که نمودارهای و جداول آن پس از ارزیابی در سال ۱۴۰۲ و تحلیل در سال ۱۴۰۳، نتایج آن در سال جاری یعنی ۱۴۰۴ از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده است.

جامعه آماری این طرح همه کارگاه‌های صنعتی را در بر می‌گیرد که متوسط کارکنان آنها در سال ۱۴۰۱، ۱۰ نفر یا بیشتر بوده است. داده‌ها به ۲ روش سرشماری (برای کارگاه‌های با بیش از ۵۰ نفر) و نمونه‌گیری (برای کارگاه‌های دارای ۱۰ تا ۴۹ نفر) گردآوری شده‌اند و نتیجه نهایی شده ارزیابی وضعیت ۲۱۷۳۸ کارگاه صنعتی و تحلیل دقیق سرنوشت آنها.

خاموشی ۱۷۹۷ کارگاه و دلایل چندوجهی تعطیلی

از بین ۲۱ هزار و ۷۳۸ کارگاه مورد بررسی، ۱۷۹۷ کارگاه در سال ۱۴۰۱ غیر فعال بوده‌اند. این عدد، فقط یک رقم نیست؛ نمادی است از زندگی‌های معلق، برنامه‌های نیمه‌کاره و کارخانه‌هایی که چرخ‌شان دیگر نمی‌چرخد.

مدیران این واحدها دلایل متعددی را برای تعطیلی برشمرده‌اند که در این ارزیابی مرکز آمار این دلایل در قالب ۱۰ عامل کلیدی از دلایل ارزی و داخلی، بدهی، رقابت‌ناپذیری، نداشتن مشتری، فرسودگی تجهیزات و اختلال در فرآیند توسعه تا سایر مسائل متفرقه مد نظر قرار گرفته اند، مواردی که دست در دست هم داده‌اند تا قطع زنجیره تولید را رقم بزنند.

نکته قابل تامل آنکه نتایج ارزیابی این پرسشنامه‌ها نشان می‌دهد، یک کارگاه ممکن است با بیش از یک مانع روبرو بوده باشد به نحوی که تعداد پاسخ‌های کارفرمایان و کارآفرینان به ۳۵۰۴ مورد اشاره دارد در حالی که فقط ۱۷۹۷ واحد در این ارزیابی مشارکت داشتند و این عمق پیچیدگی و چندوجهی بودن مشکلات کارگاه‌های صنعتی را نشان می‌دهد.

مواد اولیه، بی‌ثباتی و بدهی؛ محورهای سه‌گانه رکود

آمارها تصویری زنده از وضعیت موجود ارائه می‌دهند. ۴.۹ درصد کارگاه‌ها به دلیل عدم تامین مواد اولیه خارجی مانند مشکلات ارزی، گمرک یا تحریم، و حدود ۲۴.۲ درصد به علت نبود مواد اولیه داخلی به چرخه تولید بازنگشتند.

نبود مواد اولیه (داخلی و خارجی) با سهمی معادل ۲۹.۱ درصد، مهم‌ترین عامل تعطیلی است؛ یعنی تقریبا از هر سه واحد غیر فعال، یک واحد قربانی بحران تامین است.

بی‌ثباتی اقتصادی با سهم ۱۵.۱ درصدی عامل دیگری است که سایه بلند خود را بر صنعت افکنده است. تورم، نوسانات نرخ ارز و پیش‌بینی‌ناپذیری فضا موجب شده‌اند تا کارآفرینان عطای تولید را به لقایش ببخشند.

بدهی بانکی نیز با سهم ۹.۱ درصد و مجموع بدهی‌های مالیاتی، بیمه‌ای و هزینه‌های جاری با سهم ۵.۹ درصد، سومین موج تاثیرگذار محسوب می‌شوند. با جمع این موارد، درمی‌یابیم که «مسائل مالی و تامین مواد» در مجموع علت تعطیلی نزدیک به ۶۰ درصد صنایع را توضیح می‌دهند.

قطعات فرسوده یا کمبود قطعات ماشین‌آلات با ۸.۷ درصد، توسعه و بهبود عملکرد کارگاه ۷.۲ درصد، آماده‌سازی مجدد ۴.۹ درصد و سایر عوامل (۹.۸ درصد) نیز هر کدام سهمی از این چشم‌انداز دارند.

همچنین نقشه جغرافیایی کارگاه‌های غیرفعال نیز خود حاوی نکات مهمی است. طبق داده‌های مرکز آمار، سه استان تهران، فارس و آذربایجان غربی به‌ترتیب با ۱۰۶، ۱۰۴ و ۱۰۰ واحد بیشترین سهم از کارگاه‌های غیرفعال را دارند اما اگر به مجموع تعداد کارگاه‌های صنعتی نگاه کنیم، تهران با ۳۲۵۴ واحد، اصفهان ۲۰۱۳ واحد، خراسان رضوی ۱۵۴۹ واحد، البرز ۱۳۵۷ واحد و آذربایجان شرقی ۱۲۸۵ واحد بیشترین سهم را در بین ۲۱۷۳۸ واحد صنعتی مورد بررسی داشته‌اند.

واقعیت‌های امروز و هشدار برای آینده

آنچه امروز آمارها فریاد می‌زنند، تغییری اساسی در ساختار دلایل رکود صنعتی طی سال‌های اخیر است.

اگر پیش‌تر مسائلی نظیر توسعه تجهیزات یا بازسازی خطوط تولید بیشترین نقش را در تعطیلی کارگاه‌ها داشتند، اکنون کمبود نقدینگی و بحران تامین مواد اولیه جایگزین آن شده‌اند.

این چرخش، پیامد سیاست‌های ارزی، تنگناهای تحریمی، دسترسی دشوار به ارز و افزایش هزینه‌های تولید است.

آنچه از این روایت برمی‌آید، فقط آمارهای خشک و بی‌جان نیست، این گزارش بازنمایانگر تلخی روزافزون فضای صنعتی کشور است؛ جایی که نبود ثبات، کمبود مواد اولیه و مشکلات مالی نفس تولید را به شماره انداخته و چشم‌انداز آینده را تهدید می‌کند.

اکنون بیش از هر زمان دیگری، صنعت ایران نیازمند سیاست‌های حمایتی برای تامین مواد اولیه، تسهیل دریافت تسهیلات مالی، بهبود فضای کسب‌وکار و بازنگری در شیوه‌های حمایت از تولید داخلی است.

ادامه این وضعیت نه فقط صنعت، بلکه اقتصاد ملی و معیشت میلیون‌ها نفر را تهدید خواهد کرد. اراده جمعی سیاستگذاران و پافشاری فعالان صنعت، شاید بتواند پنجره‌ای از امید بگشاید؛ اما تصویر امروز که مبتنی بر آمار و بررسی میدانی به دست آمده هشدار صریحی است برای تمام کسانی که دل در گرو آینده ایران دارند.

نوشته سه عامل عمده تعطیلی کارگاه‌های صنعتی از زبان آمار اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش پارسوماش خبر از مرکز آمار ایران، اطلاعات ارائه شده در گزارش حاضر بر مبنای نتایج طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیشتر که در سال ۱۴۰۲ ارائه شده و در آن اطلاعات مربوط به سال ۱۴۰۱ کارگاه ها اخذ شده، تهیه شده است.

طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیشتر از سال ۱۳۵۱ به صورت سالانه به‌جز سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ در سراسر کشور اجرا می‌شود.

مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۲ پنجاهمین دوره آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیش‌تر را به منظور شناخت ساختار صنعتی کشور، فراهم آوردن زمینه اطلاعاتی مناسب برای برنامه‌ریزی‌های توسعه صنعتی، اتخاذ سیاست‌های اقتصادی درست و ارزیابی نتایج اجرای برنامه‌ها، با مراجعه به کارگاه‌های صنعتی و اخذ آمار و اطلاعات سال ۱۴۰۱ کارگاه در سراسر کشور اجرا کرده است.

جامعه‌ آماری این طرح شامل همه کارگاه‌های صنعتی واقع در نقاط شهری و روستایی کشور است که در سال ۱۴۰۱ متوسط تعداد کارکنان آن‌ها ۱۰ نفر و بیش‌تر بوده است.

روش آمارگیری در این طرح برای کارگاه‌های صنعتی دارای ۵۰ نفر کارکن و بیش‌تر به صورت سرشماری و برای کارگاه‌های صنعتی دارای ۱۰ تا ۴۹ نفر کارکن به صورت نمونه‌گیری بوده است.

این گزارش بر پایه اطلاعات مربوط به ۲۱ هزار و ۷۳۸ کارگاه صنعتی که دسترسی به آنها فراهم شده، تهیه شده است که بر اساس آن، از ۲۱ هزار و ۷۳۸ کارگاه، تعداد یک هزار و ۷۹۷ کارگاه در سال ۱۴۰۱ غیرفعال بوده اند.

نوشته دلایل غیرفعال بودن کارگاه‌های صنعتی ۱۰ نفر کارکن و بیشتر منتشر شد اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش روز یکشنبه پارسوماش خبر از سازمان تأمین اجتماعی، مصطفی سالاری در حاشیه سومین جلسه بررسی پیش‌نویس شیوه‌نامه ساماندهی بیمه کارگران، افزود: در این جلسه با انجام برخی اصلاحات در پیش‌نویس شیوه‌نامه ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی با توافق و تایید نمایندگان ذینفعان، این شیوه نامه تصویب و امضا شد.

وی اظهار کرد: متن پیش‌نویس شیوه‌نامه ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی، پس از چندین جلسه کارشناسی و سه جلسه جمع‌بندی، به تصویب رسید که اجرای آن در دستور کار قرار خواهد گرفت.

سالاری افزود: در ۲ جلسه گذشته ‌بررسی پیش‌نویس شیوه‌نامه ساماندهی بیمه کارگران، جزئیات مواد و تبصره‌های متن پیش‌نویس شیوه‌نامه مذکور به طور کامل بررسی و با مشارکت همه نمایندگان سازمان‌ها، انجمن‌های کارگری و کارفرمایی، اصلاح و امروز در سومین جلسه، شیوه‌نامه مربوطه به تصویب اعضا رسید.

مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی تصریح کرد: این شیوه نامه به عنوان سازوکار بیمه کارگران ساختمانی در محدوده قوانین کشور با مشارکت نمایندگان کارگری و کارفرمایی تهیه و تدوین شده است، بازنگری و اصلاح برخی سازوکارها در حوزه بیمه کارگران ساختمانی و استفاده بهینه از منابع آن برای پوشش بیمه‌ای شاغلان این بخش، از اهداف اصلی اجرای این شیوه نامه است.

نشست‌های ‌هم‌اندیشی بررسی شیوه‌نامه ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی با حضور مدیرعامل ، معاونین و جمعی از مدیران سازمان تأمین اجتماعی، رئیس و اعضای هیأت مدیره سازمان، مدیرکل بیمه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، رئیس سازمان نظام مهندسی، مدیرکل دفتر برنامه و بودجه سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، رئیس و اعضای هیأت مدیره کانون انبوه‌سازان ایران و رئیس و اعضای کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران برگزار شد.

به گزارش پارسوماش خبر ، پیش از این مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی گفته بود: قانون صراحت دارد که مازاد بر حق بیمه کارگران ساختمانی نمی‌توان از منابع مربوط به بیمه شده دیگری برای این بخش هزینه کرد و این مسأله خط قرمز سازمان تامین اجتماعی در حوزه بیمه کارگران ساختمانی است.

نوشته شیوه‌نامه ساماندهی بیمه کارگران ساختمانی تصویب شد اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش پارسوماش خبر ، فاطمه مهاجرانی روز شنبه در آیین تجلیل از کارگران مجتمع گل گهر افزود: این رویه (بهبود معیشت کارگران) نه تنها در شعار بلکه در سیاست‌گذاری هم باید دیده شود.

وی اظهارداشت: توسعه پایدار و رونق کسب و کار مهمترین نوید برای کسانی است که وسط میدان کار و اشتغال هستند و امروز گل گهر سیرجان این پایداری را ایجاد کرده است.
مهاجرانی از برقرای بیمه درمانی کارگران پس از قطع بیمه شغلی آنان خبر داد و تصریح کرد: این مشکلی بود که به محض قطع شدن بیمه شغلی بیمه درمانی هم قطع و چالشی برای کارگر در زندگی محسوب می شد که این موضوع دردستور کار قرار گرفت و مقرر و اجرایی شد تا ۷۵ روز پس از قطع بیمه شغلی، بیمه درمانی کارگر شاغل قطع نشود.

مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی گل گهر نیز در این مراسم با قدردانی از مهندسین و کارگران سختکوش این مجتمع گفت: بیش از ۴۰ هزار نفر در مجموعه گل گهر مشغول بکار هستند که امروز از ۷۰ نفر به مناسبت روز کار و کارگر تجلیل شد گرچه همه کارگران و مهندسین ما شایسته تقدیر هستند.
ایمان عتیقی افزود : توسعه این شرکت و صنایع معدنی موجب شده سالانه ۱۲ هزار نفر جذب بازار کار شوند و در شرایط فراهم شده امید است این روال ادامه داشته باشد.
سید رحیم رضوی فرماندار سیرجان هم با تبریک هفته کرامت و روز کار و کارگر گفت: ما برای تحقق شعار سال که سرمایه گذاری برای تولید است از همه امکانات و ابزراهای موجود استفاده می کنیم و اولویت و قدم اول را در این زمینه کار و کارگر می‌دانیم که شرایط برای آن در این شهرستان مهیا است.

این مراسم با برنامه های متنوع و جذاب فرهنگی توسط برخی هنرمندان کشوری ادامه یافت و در پایان از۷۰ نفر از کارگران مجتمع معدنی و صنعتی گل گهر سیرجان که در بخش های مختلف که در زمینه شعلی و کاری خود برتر و برگزیده شناخته شده بودند با اهداء لوح تقدیر و تندیس و هدایایی تجلیل شد.

نوشته سخنگوی دولت: عدالت با بهبود معیشت کارگران محقق می‌شود  اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش پارسوماش خبر از پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، متن پیام سید محمد اتابک به شرح زیر است:

بسم‌الله الرحمن الرحیم
کارِ کارگر هویت‌بخش جامعه است و حتی ظهور تکنولوژی در دنیای جدید هم بر این اصل صحّه می‌گذارد، در روزگاری که تولید نقش محوری در اقتصاد ایفا می‌کند؛ سرمایه انسانی هم‌چنان پایه و مایه تولید است.

پیشرفت ایران اسلامی همواره و به ویژه در نیم قرن اخیر مرهون تلاش کارگر بوده است و این کارگران هستند که پیشران اقتصاد کشور را به حرکت درآورده‌اند.

اینجانب فرا رسیدن روز کارگر را به همه زحمت‌کشان عرصه تولید در همه صنوف و به ویژه در صنایع و معادن که گمنام و بی ادعا در اقصی نقاط میهن اسلامی چرخ تولید را به گردش در می‌آورند تبریک و تهنیت عرض می‌کنم.

روز کارگر بر همه نام‌آوران گمنام عرصه تلاش، کوشش و آبادانی مبارک باد.

نوشته وزیر صنعت، معدن و تجارت: کارگر رکن تولید و تولید اساس پیشرفت کشور است اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی پارسوماش خبر ، سید عبدالوهاب سهل آبادی دوشنبه شب در جشنواره «تولید ملی، افتخارملی» اظهار داشت: موضوعی با عنوان ناترازی انرژی برق و گاز مد شده است، محاسبه کنید که در طول سال ۱۴۰۳ واحدهای صنعتی چندین روز به خاطر ناترازی تعطیل بودند.

وی افزود: با وجود مشکلات صنعتگران نیروهای خود را تعدیل نکرده اند اما اگر کارفرماها به تامین اجتماعی یک روز دیر حق بیمه پرداخت کنند به کارگران خدمات بیمه ای نمی دهند.

رییس خانه صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اینکه وزیر نیرو به وزیر صمت ابلاغ کرده است که دیگر موظف به تامین برق صنایع نیست گفت: در گذشته بر روی زیرساخت های انرژی کار نشده است و امروز تامین انرژی را به دوش صنعتگران انداخته اند.

این مقام بخش خصوصی، یکی دیگر از مشکلات صنعتگران را عدم تقسیط حقوق دولتی معادن عنوان کرد.

وی با اشاره به اینکه صنعتگران به ولایت و حکومت خیانت نخواهند کرد گفت: با وجود مشکلات تولیدکنندگان نگذاشته اند کوچکترین اعتراضی از جانب کارگران به گوش دشمنان برسد و با اقتدار به تولید ادامه داده اند.

سهل آبادی گفت: امروز آمده ایم تا در این مراسم تولیدات را به رخ جهانیان بکشیم. بسیاری از ماشین آلات و تجهیزاتی که در گذشته وارد می شد اکنون در داخل تولید می شود ، صنعتگران و تولید کنندگان به عنوان رزمندگان در شرایط سخت و مظلومانه ایستاده اند و همانگونه که به رئیس جمهور قول داده ایم تلاش می کنیم تا از این شرایط سخت عبور کنیم.

دولت موانع را از پیش پای تولید بردارد

در ادامه این جشنواره، «پیام باقری» نائب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با اشاره به اینکه دولت موانع را از پیش پای تولید بردارد گفت: دولت بایستی از فضای تصدی گری فاصله بگیرد و مشکلات را حل کرده و منابع را به سمت خلق تولید هدایت کند.

وی بیان داشت: زمانی که دولت حمایت هایی از تولیدکنندگان داشته باشد فضای رقابتی فراهم می شود .

نائب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با بیان اینکه اقتصاد باید پیش بینی پذیر باشد گفت: باید تولید ملی کشور در زنجیره ارزش جهانی قرار گیرد و یک حرکت مداوم در رشد اقتصاد کشور است.

وی عنوان کرد: باید بسترهای لازم برای حمایت از تولید کنندگان فراهم شود. یکی از بسترها برای رونق اقتصاد افزایش تولید ملی است که باعث توسعه سفره آحاد مردم و رشد اشتغال می شود.

باقری با تاکید بر اینکه در بخش های مختلف کشور تولیدکنندگان افتخار آفرین هستند گفت: شرکت های کوچک و بزرگ با برند سازی و رونق تولید بار اصلی اقتصاد کشور را به دوش می کشند.

وی خاطر نشان کرد: کسانی که ماموریت توسعه اقتصادی کشور را دارند باید تمام توان خود را به خدمت بگیرند تا با رشد در تولید و صادرات و تعادل در عرضه و تقاضا به توسعه اقتصادی دست پیدا کنیم.

بیست و دومین جشنواره «تولید ملی، افتخار ملی» با معرفی و تقدیر از ۵۰ شرکت برتر صنعتی و معدنی کشور برگزار شد.

نوشته هیچ کارخانه ای، کارگری را به خاطر ناترازی انرژی اخراج نکرده است اولین بار در پارسوماش خبر. پدیدار شد.