پارسوماش خبر/انسان ذاتاً میل به قدرت و ثروت دارد. این ویژگی که ریشه در غریزه بقا و تسلط دارد، اگرچه موتور محرک پیشرفت تمدن‌ها بوده، اما در غیاب نظارت و پاسخ‌گویی، می‌تواند به فساد، استبداد و بی‌عدالتی منجر شود. تاریخ بارها نشان داده است که تمرکز قدرت و ثروت، بدون نظارت مردمی، بستری مناسب برای سوءاستفاده فراهم می‌کند. از همین‌رو، جوامع دموکراتیک نیازمند سازوکارهایی هستند تا این میل طبیعی را مهار و کنترل کنند.

یکی از اساسی‌ترین این سازوکارها، نهاد روزنامه‌نگاری آزاد است. رسانه‌ها با افشای حقیقت، بررسی عملکرد صاحبان قدرت، و اطلاع‌رسانی شفاف به شهروندان، مانع از آن می‌شوند که قدرت بدون پاسخ‌گویی رشد کند. این نقش حیاتی سبب شده که روزنامه‌نگاری را “رکن چهارم دموکراسی” بنامند؛ رکنی که در کنار قوای مقننه، مجریه و قضائیه، حافظ تعادل قدرت در جامعه است.

در دموکراسی‌های بالغ، رسانه‌ها وظیفه دارند که نه در خدمت قدرت، بلکه در کنار مردم باشند. هرجا که قدرتی بدون شفافیت در حال گسترش است، رسانه‌ها باید آن را نورافکن حقیقت بتابانند. اگر این نقش از رسانه‌ها گرفته شود یا روزنامه‌نگاران با تهدید، سانسور یا فساد مواجه شوند، دموکراسی دچار آسیب جدی خواهد شد.

بنابراین، تقویت رسانه‌های مستقل، حمایت از روزنامه‌نگاران آزاد، و آموزش عمومی درباره نقش رسانه‌ها، برای حفظ سلامت دموکراسی ضروری است. چرا که بدون رکن چهارم، سه رکن دیگر نیز ممکن است به‌تدریج از مسیر عدالت و مردم‌سالاری خارج شوند.

هوشنگ شرفی